Children’s Laureate Wales & Bardd Plant Cymru

Children’s Laureate Wales

Mae’r Children’s Laureate Wales yn rôl lysgenhadol genedlaethol sydd â’r nod o ymgysylltu â ac ysbrydoli plant Cymru drwy lenyddiaeth, ac i hyrwyddo hawl plant i fynegi eu hunain.

Caiff y cynllun ei redeg gan Llenyddiaeth Cymru, a gyhoeddodd ar 18 Medi 2019 mai’r awdur plant poblogaidd o Sir Benfro, Eloise Williams, yw’r Children’s Laureate Wales cyntaf erioed. Cyhoeddwyd y newyddion o flaen 150 o ddisgyblion yn Ysgol Gynradd Parc Jiwbilî yng Nghasnewydd, lle mae Eloise yn Lysgennad Darllen.

Mae’r Children’s Laureate Wales yn gweithio ochr yn ochr â’r cynllun Cymraeg Bardd Plant Cymru. Penodwyd Eloise yn dilyn galwad gyhoeddus i awduron fynegi eu diddordeb yn y rôl.

Mae’r Children’s Laureate Wales yn swydd dwy flynedd i awdur sy’n byw yng Nghymru ac yn gweithio yn y Saesneg. Bydd Eloise Williams yn y rôl tan haf 2021.

Mewn llythyr agored i blant Cymru adeg ei phenodiad, pwysleisiodd Eloise cymaint o anrhydedd oedd ymgymryd â’r rôl; sut y bydd yn gwneud ei gorau glas i helpu plant Cymru i ddod o hyd i’r straeon sy’n bwysig iddyn nhw; yn ymgyrchu fel eu bod nhw’n gweld eu hunain yn cael eu cynrychioli’n dda mewn llenyddiaeth; ac yn bwysicaf oll, bod eu lleisiau yn bwysig. Gallwch ddarllen ei llythyr yn llawn yma.

Gall ysgolion wneud cais am ymweliad wrth Children’s Laureate Wales yma. Am bob ymholiad arall, gan gynnwys syniadau prosiectau neu gydweithio, cysylltwch drwy e-bostio childrenslaureate@literaturewales.orgneu ffoniwch Llenyddiaeth Cymru ar 029 2047 2266. 

Dilynwch Children’s Laureate Wales ar Twitter. Ffotograffiaeth c. LlenyddiaethCymru/ Camera Sioned

Eloise Williams, Children’s Laureate Wales (2019-2021)

Ganwyd Eloise Williams yng Nghaerdydd, treuliodd ei phlentyndod yn Llantrisant, Rhondda Cynon Taf ac mae bellach yn byw yn Saundersfoot, Sir Benfro. Derbyniodd ei haddysg yn Ysgol Gynradd Coed yr Esgob ac Ysgol Y Pant, cyn mynd i astudio Drama yng Ngholeg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru, Actio yn Guildford School of Acting, ac Ysgrifennu Creadigol ym Mhrifysgol Abertawe. Bu’n gweithio fel actor ac ymarferydd creadigol am dros ddegawd cyn dod yn awdur plant.

Enillodd ei nofel, Gaslight (Firefly Press, 2017) – a ysgrifennwyd gyda chefnogaeth Ysgoloriaeth Awdur Newydd Llenyddiaeth Cymru – Lyfr Pobl Ifanc y Flwyddyn Wales Arts Review 2017, Gwobrau Llyfrau YBB 2018, a chyrhaeddodd restr fer Gwobrau Tir na nOg 2018. Cyrhaeddodd Seaglass (Firefly Press, 2018) restr fer Gwobrau Tir na nOg 2019, a’r North East Book Awards 2019. Cyhoeddwyd ei nofel ddiweddaraf Wilde ar 1af o Fai 2020.

Yn siaradwr rheolaidd mewn gwyliau a digwyddiadau, mae hi’n defnyddio ei sgiliau drama i ennyn diddordeb pobl ifanc mewn llenyddiaeth plant ac erbyn hyn mae hi ar lwyfan llawer yn fwy nag y buodd hi erioed fel actor proffesiynol.

Mae hi hefyd yn arweinydd gweithdai poblogaidd a deinamig. Yn ei hamser hamdden, mae’n casglu gwydr môr a straeon arswyd, yn canu’n uchel, yn cerdded ar y traeth gyda’i chi Watson Jones, yn nofio yn y môr ac yn dathlu natur a bywyd gwyllt ym mhob ffordd posib.

“Dwi wedi bod wrth fy modd  straeon erioed. Mae’r profiad o ymgolli’ch hun mewn stori dda yn hudol. Mae straeon yn ein cysylltu, yn rhoi empathi a dealltwriaeth inni, yn ymestyn ein hymennydd a’n dychymyg, yn gadael inni deithio’r byd a phrofi’r rhyfeddodau mwyaf.

“Mae llenyddiaeth plant yn ffynnu ac ni allai fod amser mwy cyffrous i fod yn rhan o’i dwf yma yng Nghymru. Dwi’n teimlo’n gryf bod cysylltiad rhwng llyfrau plant a’r gobaith dwi’n ei deimlo bob tro dwi’n cerdded i mewn i ystafell ddosbarth. Dwi’n grediniol y bydd darllenwyr ifanc yn gwneud ein dyfodol yn ddisglair ac mae’n anrhydedd cael bod yn rhan o hynny.”

c. Llenyddiaeth Cymru

Bardd Plant Cymru

Mae cynllun Bardd Plant Cymru yn cyflwyno barddoniaeth Gymraeg i blant mewn modd bywiog, deinamig a llawn hwyl drwy weithdai, perfformiadau a gweithgareddau amrywiol. Mae’n fenter sy’n annog creadigrwydd, sgiliau cyfathrebu a hunan-fynegiant ymysg plant Cymru.

Mae Bardd Plant Cymru yn rôl lysgenhadol genedlaethol a gaiff ei dyfarnu i awdur Cymraeg bob dwy flynedd. Sefydlwyd y rôl yn y flwyddyn 2000. Y Bardd Plant Cymru presennol yw Gruffudd Owen, yr unfed bardd ar bymtheg i ymgymryd â’r rôl. Cyhoeddwyd mai Gruff yw Bardd Plant Cymru 2019-21 mewn seremoni yn Eisteddfod yr Urdd Caerdydd a’r Fro ar 28 Mai 2019. Bydd yn parhau â’r gwaith tan ddiwedd Awst 2021.

Mae’r holl weithgareddau’n cael eu cynnal drwy gyfrwng y Gymraeg, ond mae’r cynllun yn darparu ar gyfer plant lle nad Cymraeg yw eu hiaith gyntaf.

Mae nifer o elfennau gwahanol i’r cynllun, gan gynnwys ymweliadau ag ysgolion a gwyliau celfyddydol, a chyfansoddi cerddi comisiwn. Gall ysgolion wneud cais am ymweliad wrth Bardd Plant Cymru yma. Am bob ymholiad arall, cysylltwch drwy e-bostio barddplant@llenyddiaethcymru.org neu ffoniwch Llenyddiaeth Cymru ar 029 2047 2266.

Mae’r cynllun dros y blynyddoedd wedi cydweithio ag amryw o sefydliadau eraill megis Y Gymdeithas Gerdd Dafod, Into Film, Cbeebies, Cymdeithas Cymry Llundain, Mentrau Iaith Cymru, Menter Iaith Patagonia, Gŵyl Lenyddiaeth Bologna, Gŵyl Hanes Cymru i Blant, Amgueddfa Cymru, Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Y Senedd, Cymdeithas Bêl-Droed Cymru, Premier League Primary Stars, Y Gwasanaeth Iechyd Gwladol, Wythnos Llyfrgelloedd, WWF Cymru, Achub y Plant, Comisiynydd Plant Cymru, Gŵyl Llên Plant Caerdydd, Booktrust Cymru, Pop Up Projects, a llawer mwy.

Caiff y cynllun ei reoli gan Llenyddiaeth Cymru gyda chefnogaeth Llywodraeth Cymru, S4C, Cyngor Llyfrau Cymru ac Urdd Gobaith Cymru.

Dilynwch Bardd Plant Cymru ar Twitter a Facebook.

Gruffudd Owen, Bardd Plant Cymru (2019-2021)

Daw Gruffudd Owen o Bwllheli ac mae bellach yn byw yng Nghaerdydd. Derbyniodd ei addysg gynnar yn ysgolion Cymerau, Glan y Môr, a Choleg Meirion Dwyfor Pwllheli, cyn mynd yn ei flaen i astudio’r Gymraeg ym Mhrifysgol Aberystwyth. Bu’n gweithio am ddeng mlynedd fel golygydd i’r rhaglen deledu Pobol y Cwm, ond mae bellach yn gweithio ar ei liwt ei hun fel awdur a golygydd llawrydd.

Mae wastad wedi mwynhau darllen ac ysgrifennu barddoniaeth ac ysgrifennu creadigol o bob math. Yn 2009, enillodd Fedal Ddrama Eisteddfod yr Urdd ym Mae Caerdydd, ac yn 2018, enillodd Gadair yr Eisteddfod Genedlaethol, eto ym Mae Caerdydd. Cyrhaeddodd ei gyfrol gyntaf o farddoniaeth, Hel Llus yn y Glaw (Cyhoeddiadau Barddas, 2015), restr fer categori barddoniaeth Llyfr y Flwyddyn 2016.

Mae’n fardd sydd wedi hen arfer perfformio ei waith fel aelod o dîm Talwrn y Ffoaduriaid, ac mae’n un o drefnwyr nosweithiau Bragdy’r Beirdd yng Nghaerdydd. Mae hefyd wedi ennill sawl stôl stomp a stôl stomp plant. Yn ei amser hamdden mae Gruffudd yn mwynhau canu, beicio, dringo a jyglo.

 “Mae barddoniaeth wastad wedi bod yn ran bwysig o ‘mywyd i ers i mi fod yn sgriblo cerddi gwirion yng nghefn fy llyfr mathemateg yn yr ysgol gynradd! Does dim yn rhoi mwy o fwynhad i mi na gweld llond ystafell o blant yn chwerthin wrth wrando ar gerdd. Mae cyd-wrando ar farddoniaeth yn brofiad sydd yn ein hasio ni fel cymuned. Os ydi’r Gymraeg am ffynnu ymhlith y genhedlaeth nesa’, mae’n rhaid i’r genhedlaeth honno brofi’r iaith yn ei holl ogoniant doniol, chwareus, unigryw a chyfoethog.”